Home / Văn hóa thể thao / Người chinh phục những vai rối khó

Người chinh phục những vai rối khó

Vào nghề từ năm 1985, đến nay, NSƯT Lê Đức Mười, diễn viên Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng có 34 năm kinh nghiệm điều khiển con rối. Qua các vở diễn, anh được người xem nhớ tới bởi thành công trong những vai khó.

NSƯT Lê Đức Mười tham gia vở rối “Đi phượt cùng bà lão đánh cá”.

Sinh năm 1964 trong gia đình không có truyền thống làm nghệ thuật ở làng hoa Đằng Hải, huyện An Hải (nay là quận Hải An), cậu bé Lê Đức Mười sớm bị cuốn hút bởi các buổi chiếu phim, các làn điệu chèo, cải lương do các đoàn nghệ thuật về làng biểu diễn. Năm 1981, anh theo học chuyên ngành nghệ thuật Múa rối, Trường trung học Văn hóa, nghệ thuật Hải Phòng (nay là Trường trung cấp Văn hóa, nghệ thuật và du lịch Hải Phòng). Sau 4 năm theo học, anh được biên chế về Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng.

Từng đảm nhận thành công nhiều vai diễn, nhưng NSƯT Lê Đức Mười nhớ nhất là vai “Con rối đánh vật” giúp anh đoạt giải AGiải tài năng sân khấu trẻ toàn quốc năm 1991 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Anh kể, năm đó tham gia giải, người hướng dẫn căn dặn đủ điều, rằng phải để chi tiết hay, đắt giá xuống cuối tiết mục nhằm tạo bất ngờ cho người xem nhưng anh lại làm ngược lại. Ngay từ màn đầu tiết mục, anh cho con rối rơi ngay từ trên bục đấu xuống sân khấu. Người xem ồ lên thú vị và dành tràng pháo tay tán thưởng. Được cổ vũ, động viên, nam nghệ sĩ tiếp tục thực hiện các động tác khó như sử dụng đồng thời hai tay và hai chân để diễn rối như hai đấu vật thực sự. Sau khi đoạt giải, đi biểu diễn tiết mục này phục vụ người xem khắp nơi, 3 lần anh Mười bị ngất vì phải dùng sức quá nhiều trong khi đội lốt con rối.

Sau vai “Con rối đánh vật”, anh tiếp tục thành công với các vai: “Chũm chọe” trong vở múa rối nước “Chọi trâu” và giành huy chương bạc tại Liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1993; vai “Con rồng”, đoạt giải vàng trong tiết mục “Múa rồng” tại Liên hoan sân khấu miền Duyên hải năm 1996. Cả hai vai anh hóa thân đều cần sự khéo léo, linh hoạt và khả năng xử lý tình huống cao. Ví dụ với vai “Con rồng” đòi hỏi thể lực tốt và sự khéo léo để điều khiển con rồng bơi lội dưới nước. Để con rối không bơi chệch, giữ được thế cân bằng, anh phải đứng tấn dưới nước hàng giờ liền.

Tình yêu nghề cộng với thái độ làm việc nghiêm túc cũng mang đến cho nam nghệ sĩ nhiều giải thưởng khác, như: huy chương bạc tiết mục “Đàn bầu” tại Liên hoan sân khấu toàn quốc năm 2003; huy chương bạc vai “Già làng” trong vở “Huyền thoại Cát Bà” năm 2008; huy chương bạc tiết mục “Nhóm chợ quê”, huy chương vàng tiết mục “Nhóm diễn viên điều khiển con rối “Hội làng”, huy chương vàng tiết mục “Nhóm con rối mõ” trong vở “Giai điệu ký ức” tại Liên hoan Múa rối quốc tế lần thứ 3 tại Hà Nội năm 2012. Một kỷ niệm khó quên đối NSƯT Nguyễn Đức Mười là khi đảm nhận vai diễn “Thuyền trưởng” trong vở “Đảo giấu vàng” năm 2015. Đây là vở rối cạn mà sử dụng rối que là chủ yếu. Để đảm nhận vai diễn, anh Mười sử dụng lực của đôi tay, một tay đỡ đầu con rối, một tay thực hiện các động tác múa, ra lệnh… mà vẫn phải tạo cho người xem cảm giác bồng bềnh như đang đứng trên tàu. Không phụ công anh, vai diễn này đem tới cho Lê Đức Mười huy chương vàng tại Liên hoan múa rối quốc tế lần thứ 4 tại Hà Nội.

Người yêu nghệ thuật múa rối Hải Phòng, nhất là trẻ em, còn biết đến NSƯT Lê Đức Mười với các tiết mục ảo thuật hấp dẫn, đòi hỏi sự nhanh tay, nhanh mắt: từ khăn giấy hóa ra chim bồ câu; từ khăn giấy ra hoa, ra gậy; hóa giấy thành tiền; hộp không có gì thành hộp đầy hoa… Nói về ý định trong tương lai, anh cho biết: “4 năm nay tôi ấp ủ ý tưởng để con rối làm ảo thuật. Tức là người nghệ sĩ sẽ điều khiển con rối để nó thực hiện các màn ảo thuật. Để thực hiện ý tưởng này, tôi mày mò, sáng tạo các động tác điều khiển rối, đặt hàng các nghệ nhân làm con rối theo ý tưởng của mình và không có gì thay đổi, sẽ ra mắt tiết mục này vào năm 2020. Nếu thành công, đây sẽ là tiết mục rối làm ảo thuật đầu tiên ở ViệtNam”.

Tường Minh – Báo Hải Phòng