Định hướng chính sách nhằm xây dựng Luật Hòa giải ở cơ sở sửa đổi

Hiện TP.HCM có 5.529 tổ hòa giải với 26.587 hòa giải viên; trong thời gian qua, các tổ đã tiếp nhận 1.052 vụ, đã hòa giải thành công 943 vụ, đạt 89%.

Sáng ngày 25/11/2025; tại TP.HCM – Lãnh đạo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp, Tọa đàm “Định hướng chính sách nhằm xây dựng luật hòa giải cơ sở (sửa đổi).

Hòa giải ở cơ sở là một phương thức giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án ngày càng được coi trọng và ưu tiên áp dụng. Điều này thể hiện rõ trong nhiều nghị quyết của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã định hướng tăng cường sử dụng hòa giải trong giải quyết tranh chấp như: chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 10 năm 2021-2030 tại Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra nhiệm vụ, giải pháp “Phát huy đúng vai trò giám sát, phản biện xã hội, các hình thức tự quản của cộng đồng, các phương thức hòa giải cấp cơ sở”…

Phó Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM – Trần Thị Hồng Hạnh cho biết: TPHCM xác định hòa giải ở cơ sở là một trong những giải pháp căn cơ, hữu hiệu để ổn định xã hội. Qua  thực tiễn cho thấy uy tín và kinh nghiệm sống của hòa giải viên quan trọng hơn bằng cấp hay trình độ hành chính. Trên thực tế, nhiều cô chú hòa giải viên không có học hàm cao nhưng “rất uy tín trong việc hàn gắn mâu thuẫn nội bộ”, vì hiểu đặc thù từng gia đình và có khả năng thuyết phục tốt. Đây là kinh nghiệm thực tiễn cần được tính đến khi sửa luật.

Hoạt động hòa giải ở cơ sở thiết thực góp phần thực hiện mục tiêu: củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, phát huy ý chí và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc…

PGS-TS Nguyễn Tất Viễn – Nguyên Vụ trưởng Vụ phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp chia sẻ: khi xây dựng chính sách cần thể hiện rõ triết lý cốt lõi của hòa giải. Đó là không truy cứu đúng – sai theo nghĩa thắng thua, mà hướng đến sự đồng thuận. Đây là giá trị lớn cần được phản ánh trong dự thảo luật. Chính những giá trị “tình hơn lý” ấy là lý do hòa giải luôn được người dân tìm đến.

PGS-TS Nguyễn Tất Viễn, Nguyên Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp nêu ý kiến

Để triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở, ngày 04/11/2013, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 2611/QĐ-BTP phê duyệt Kế hoạch thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở. Bộ Tư pháp đã ban hành 90 văn bản hành chính, Ủy ban trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam đã ban hành 16 văn bản hành chính để chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện Luật.

Ở 33/34 địa phương đã ban hành văn bản quy phạm pháp luật để triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở, UBND 34 tỉnh – thành phố trực thuộc trung ương đã ban hành chỉ thị hoặc kế hoạch triển khai thi hành Luật. Qua thống kê, trong 12 năm thực hiện Luật, các địa phương đã ban hành hơn 2.791 văn bản, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn kịp thời đã đưa Luật Hòa giải ở cơ sở đi vào cuộc sống, áp dụng có hiệu quả trên thực tiễn, được người dân đánh giá cao.

Để triển khai có hiệu quả Luật Hòa giải ở cơ sở, địa phương đã thực hiện nhiều hình thức phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở, gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” (trước đây là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; một số địa phương đã phát động phong trào thi đua theo chuyên đề, tuyên truyền qua xe thông tin lưu động, tổ chức cuộc thi tìm hiểu pháp luật về hòa giải ở cơ sở để chuyển tải các quy định của Luật tới người dân…

Nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là “Đẩy mạnh công tác phòng ngừa tội phạm….; phát hiện và giải quyết các xung đột xã hội, hoà giải các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân”. Với phương châm giải quyết “thấu tình, đạt lý”, hòa giải ở cơ sở là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tình và lý, giữa đạo đức và pháp luật, là một trong những phương thức thể hiện tính dân chủ và tư tưởng “lấy dân làm gốc”, người dân tự quyết định vấn đề của mình phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội.

Thanh Tú